FÉLAGSDÓMUR Dómur miðvikudaginn 1. júlí 20 2 6 . Mál nr. 2 /20 26 : Læknafélag Íslands ( Hulda Rós Rúriksdóttir lögmaður ) gegn íslenska ríkinu vegna Landspítala ( Óskar Thorarensen lögmaður ) Lykilorð Kjarasamningur. Viðbótarmenntun. Útdráttur Ágreiningur aðila laut einkum að því hvort að félagsmaður stefnanda, s em hafði starfað sem sérfræðilæknir , ætti rétt á greiðslu álags og hækkun launaþreps samkvæmt ákvæðum kjarasamnings aðila eftir að viðkomandi hóf sérnám í æknir með sérfræðileyfi komst að þeirri niðurstöðu að í kjarasamning i aðila sé gerður skýr greinarmunur á launum sérfræðilækna og sérnámslækna . Í samningnum sé ekki að finna sérstök ákvæði um launakjör sérnámslækna sem hafi lokið sérfræðilækn isprófi . Hlutaðeigandi starfsmaður sé nú sérnámslæknir í skilningi kjarasamnings ins og n jóti umsaminna launakjara á þeim grunni. Fyrrgreind á kvæði kjarasamningsins ber i að skýra samkvæmt orðanna hljóðan og tak i þau ekki til sérnámslækna sem starf i hjá stef nda. Var stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda. Dómur Félagsdóms Mál þetta var dómtekið 3. júní 2026 . Málið dæma Ásgerður Ragnarsdóttir , Ásmundur Helgason , Björn L. Bergsson , Guðmundur B . Ólafsson og Inga Björg Hjaltadóttir . Stefnandi er Læknafélag Íslands , Hlíðasmára 8 í Kópavogi. Stefndi er íslenska ríkið, Arnarhváli í Reykjavík, vegna Landspítala , Eiríksgötu 5 í Reykjavík . Dómkröfur stefnanda 1 Stefnandi krefst þess a ð viðurkennt verði að stefnda beri að greiða A , kt. , 15% álag á laun sín, frá 1. maí 2025, samkvæmt grein 3.3 í kjarasamningi Læknafélag s Íslands og fjármála - og efnahagsráðherra f yrir hönd ríkissjóðs. 2 Stefnandi krefst þess jafnframt að viðurkennt verði að stefnda beri að greiða A eitt launaþrep til viðbóta r, frá 5. maí 2025, samkvæmt grein 3.2.2.2 í sama kjarasamningi . 2 3 Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda. Dómkröfur stefnda 4 Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar úr hendi stefnanda. Málavextir 5 Mál þetta á rætur að rekja til ágreinings um rét t A , sem hefur starfað sem læknir á Landspítala frá 2014, til launa samkvæmt kjarasamningi aðila . Starfsmaðurinn lauk sérnámi í almennum lyflækningum 2023 og starfaði frá 1. júní sama ár til 4. maí 2025 sem sérfræðilæknir í lyflækningum á spítalanum. 6 Eftir breytingar á kjarasamningi sem gengu í gildi 1. apríl 2025 fékk starfsmaðurinn laun samkvæmt flokki 14 og launaþrepi 4, það er þrjú þrep vegna starfsaldurs og eitt þrep vegna viðbótarmenntunar sem fólst í sérfræðilæknispróf i sem læknadeild Háskóla Ís lands mat sambærilegt bandarísku sérfræðilæknisprófi , sbr. grein 3.2.2.2 í kjarasamningi . Þá fékk hún 15% álag á laun samkvæmt grein 3.3 í kjarasamning i. 7 Í janúar 2025 var auglýst sérnámsstaða í innkirtlalækningum á Landspítal a num , en um er að ræða undirsé rgrein almennra lyflækninga . Þess var krafist að umsækjandi væri með sérfræðileyfi í lyflækningum og tekið fram að laun yrðu greidd samkvæmt gildandi kjarasamningi . Fyrrgreindur s tarfsmaður sótti um og var ráðin í sérnámsstöðu na frá og með 5. maí sama ár . Í ráðningarsamning i er starfsheiti hennar ráð fyrir að fyrstu 2 árin séu á Landspítala en svo fari læknir erlendis á eigin vegum og ljúki tólf mánaða þjálfun. Samkvæmt sérnámssamningi milli starfsmanns og Landspítala er ráðningarsamningur þessi tímabundinn og bundinn forsendum um námsframvindu samkvæmt marklýsingu sérnáms. Forsendur ráðningarsamnings teljast ekki lengur til staðar eftir lok sérnáms eða ef sérnámslæknir fylgir ekki námsáætlun án málefnalegra ástæðna. Við forsendubrest telst samningurinn uppsegjanlegur með 3ja mánaða fyrirvara sem er gagnkvæmur uppsagnarfrestur 8 Eftir ráðn ingun a fékk starfsmaðurinn greidd laun samkvæmt launaflokki 14 og þannig sömu grunnröðun og sérfræðilæknir , sbr. grein 3.2.1 í kjarasamningi . Ágreiningur reis um hvort starfsmaðurinn ætti áfram rétt á álagi samkvæmt grein 3.3 og launa þrepi vegna viðbótarme nntunar samkvæmt grein 3.2.2.2 í kjarasamningi. Stefndi hafnaði því með vísan til þess að breyting hefði orðið á störfum læknisins sem væri í sérnámi og ekki lengur ráðin sem sérfræðilæknir við spítalann. Málsástæður og lagarök stefnanda 9 Stefnandi vísar t il þess að starfsmaðurinn hafi sérfræðileyfi í lyflækningum, enda þótt hún sé jafnframt í sérnámi í undirsérgrein. Eftir að starf s maðurinn hafi verið ráðin í sérnámsstöðu hafi stefndi hætt að greiða henni 15% álag á laun samkvæmt grein 3.3 og launaþrep vegna v i ðbótarmenntunar samkvæm grein 3.2.2.2 í kjarasamningi . 3 10 Gerðar hafi verið athugasemdir við þessa breytingu og svör borist frá launaskrifstofu stefnda þess efnis að starfsmaðurinn væri aftur orðin sérnámslæknir en fengi þó áfram laun sem sérfræðingu r. Stefndi telji sig með þessu hafa tekið ívilnandi ákvörðun en ekki talið réttlætanlegt að ívilna starfsmanninum frekar, meðal annars þar sem óæskilegt væri að launaröðun hennar væri hærri eða jafn há starfandi sérfræðilæknum í þeirri grein sem um ræði. Þ annig fái læknar, sem séu í sérfræðinámi í undirsérgrein , ekki aðra launaþætti sérfræðilækna, s vo sem helgun arálag eða viðbótarþrep vegna sérfræðilæknisprófs. 11 Stefnandi telur stefnda hafa einhliða ákveðið að læknum í sérnámi skuli aldrei greidd helgun samk væmt grein 3.3 í kjarasamningi. Skipti þar engu hvort viðkomandi sérfræðingur sé í sérnámi í undirsérgrein sinni eða almennur læknir í sérfræðinámi. Með sama hætti h afi stefndi ákveðið einhliða að taka af starfsmanninum þegar áunnið launaþrep vegna sérfræð ilæknisprófs, það er vegna náms hennar í undirsérgreininni , og horfi í engu til þess að slík t próf hafi verið skilyrði þess að hún fékk umrædda sérnáms stöðu. Hafi þ annig verið fellt niður 15% álag sem starfsmaðurinn hafi notið sem starfandi sérfræðilæknir í lyflækningum áður en hún byrjaði nám í undirsérgreininni. Með þessu hafi stefndi brotið með ólögmætum hætti gegn réttindum starfsmannsins samkvæmt kjarasamning i. 12 Stefnandi leggur áherslu á að starfsmaðurinn sé sérfræðilæknir og eigi því rétt á 15% álagi samkvæmt grein 3.3 í kjarasamningi, enda starf i hún áfram sem sérfræðingur þótt hún sérhæfi sig enn frekar í undirsérgrein . Áréttað er að gerð hafi verið krafa um að hún væri með sérfræðiréttindi í lyflækningum til að mega stunda nám í undirsérgreininni. Með sama hætti hafi stefndi með ólögmætum hætti brotið gegn réttindum starfsmannsins samkvæmt kjarasamning i með því að hætta að greiða henni viðbótarþrep vegna sérfræði læknis prófs, sbr. grein 3.2.2.2 í kjarasamningi. 13 Það komi skýrt fram í grein 3.3 í kjar asamning i að sérfræðilæknir sem s tarfi hjá stefnda eigi rétt á að fá greitt 15% helgunarálag ofan á laun sín. Stefndi geti ekki svipt lækni sem starfi eingöngu sem sérfræðilæknir hjá L andspítalanum slíkri greiðslu með vísan til þess að hann ákveði að bæta við sig námi í undirsérgrein sem stefndi bjóði upp á. Tekið er fram að stefndi hafi fyrir stuttu greitt karlkyns lækni sem lokið hafi námi í undirsérgrein slíkt álag á meðan hann var í náminu . Þ að bendi til mismunandi með ferðar á læknum eftir kyni sem sé í andstöðu við lög nr. 150/2020 um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna. Málsástæður og lagarök stefnda 14 Stefndi vísar til þess að starfsmaðurinn s tarfi nú sem sérnámslæknir í undirsérgrein og hafi orðið breyting á starfi hennar hjá Landspítal a num í maí 2025 . Kröfur stefnanda séu reistar á því að hún skuli njót a sömu launakjara og sérfræðilæknir , en það standist ekki þar sem veigamikill munur sé á þessum störfum þegar litið sé til verðmætis, ábyrgðar og umsýslu sem hvíli á Landspítalanum. 4 15 Kjarasamningur fjal li ítarlega um réttindi og starfskjör sérfræðilækna sem séu mikilvæg burðarstoð í heilbrigðiskerfinu. Þá sé fjallað um launakjör sérnámslækna í fylgiskjal i 1 með samningnum. Telja megi sanngjarnt og rökrétt að sérnámslæknar í undirsérgrein fái hærri laun en sérnámslæknar sem ekki séu með sérfræðimenntun en lægri laun en sérfræðilæknar sem starfi sem slíkir. Sérfræðilæknir , sem ráðinn sé í starf sem slíkur , sinni verkefnum og axli ábyrgð á sínum störfum í þeirri sérgrein sem hann sé ráðinn til. Næsti yfirma ður sérfræðilæknis sé yfirlæknir sérgreinar , en sérf r æðilæknir sé almennt ekki háður leiðbeiningum eða liðsinni um framkvæmd verkefna sinna. 16 Sérnámslæknir í undirsérgrein/viðbótarsérgrein starfi ekki sem sérfræðingur í þeirri sérgrein sem hann sé ráðinn t il. Hann sé í námi og gert ráð fyrir aðkomu annarra að því að leiða hann og styðja á námstímanum. Fjallað sé um sérnám í undirsérgreinum í reglugerð nr. 856/2023 um menntun, réttindi og skyldur lækna og skilyrði til að hljóta lækningaleyfi og sérfræðileyfi . Samkvæmt starfslýsingu sé næsti yfirmaður sérnámslæknis forstöðulæknir eða yfirlæknir. Kennslustjóri sérnáms fari með ábyrgð á sérnáminu og framvindu þess. Sérnámslæknir starfi undir handleiðslu sérfræðilæknis í sérgreininni. Hann sé samhliða starfinu að auka við menntun sína í því skyni að öðlast nýja sérfræðiviðurkenningu. Það sé hluti af starfi annarra starfsmanna spítalans að leiðbeina sérnámslækni og kenna honum í samræmi við sérnámssamning og marklýsingu. 17 Verði fallist á kröfu um að sérnámslæknar í undirsérgrein raðist til launa með sama hætti og sérfræðilæknar k unni það að leiða til þess að viðkomandi sérnámslæknar verði hærra launaðir en sérfræðingar sem axl i fulla ábyrgð sem slíkir og séu auk þess að handleiða þá og leiðbeina í sérnáminu. Slíkt s é óásættanlegt og g angi á svig við almenn sjónarmið um mat á störfum og málefnalegan launamun auk þess sem þ að samræmist ekki gildandi kjarasamningi. 18 Stefndi vísar til þess að í fylgiskjali 1 með kjarasamningi séu ítarleg ákvæði um launasetningu og launaröðun sérnámslækna . Þar sé þó ekki fjallað sérstaklega um launaumbun vegna sérfræðileyfis til handa sérnámslæknum í undirsérgrein. Við ákvörðun launa þeirra hafi stefnda þótt rétt að horfa til þess að föst heildarlaun yrðu hærri en laun annarra sérnám slækna en lægri en laun sérfræðilækna sem ráðnir séu og starfi sem slíkir á spítalanum. Stefndi hafi komið til móts við þessi sjónarmið með því að taka mið af grunnröðun sérfræðilækna, þ.e. launaflokki 14 , sbr. grein 3.2.1 í kjarasamningi. Þ ar sem sérnámsl æknar starfi ekki samkvæmt starfs - og ábyrgðarlýsingu sérfræðilækna hafi ekki verið talið að greiða skyldi þeim fyrir helgun og viðbótarmenntun. Með þess ari tilhögun séu sérnámslæknar í undirsérgrein með ívið lægri laun en sérfræðilæknar en hærri en aðrir sérnámslæknar . Hafa verði í huga að stefndi hafi hvorki samkvæmt lögum né kjarasamningi haft heimild til að launaraða viðkomandi starfsmanni , sem hafi verið í sérnámi, í þann launaflokk sem gert hafi 5 verið. Um hafi verið að ræða ívilnandi en ranga framkvæm d sem geti ekki skapað starfsmanni num sérstakan rétt umfram það sem kjarasamningur mæli fyrir um. 19 Stefndi leggur áherslu á að l aunaröðun lækna sé skýrt afmörkuð í kjarasamningi og gerður skýr greinarmunur á réttindum lækna eftir því starf i sem þeir séu rá ðnir til. Skilyrði þess að teljast sérfræðilæknir sé annars vegar að hafa lokið sérnámi og hins vegar að hafa sérfræðileyfi í þeirri sérgrein sem viðkomandi sé ráðinn til starfa í. A ð virtu orðalag i kjarasamnings geti læknir sem sé ráðinn í sérnám ekki tal ist sérfræðilæknir í þeirri sérgrein meðan á náminu standi. 20 Stefndi mótmælir því að tekin hafi verið einhliða ákvörðun um launasetningu s tarfsmannsins sem henni hafi ekki verið kunnugt um . Málið hafi verið rætt áður en gengið var frá ráðningarsamningi og komi þar fram nákvæmar upplýsingar um launasetningu starfsins . Þá sé í ráðningarsamningnum getið um að hluti námstímans verði utan Landspítala og að samningurinn sé bundinn forsendum um námsframvindu samkvæmt sér námssamningi og marklýsingu sérnáms á spítalanum. 21 Stefndi vísar til þess að túlka beri ákvæði kjarasamningsins samkvæmt orðanna hljóðan. Forsendur helgunar álags samkvæmt grein 3.3 séu að viðkomandi starfi sem sérfræðilæknir og hafi ákvæðinu aldrei verið æ tlað að gilda fyrir almenna lækna eða sérnámslækna.. Þá standist ekki að stefnda beri að greiða starfsmanninum viðbótar launaþrep samkvæmt grein 3.2.2.2 í kjarasamningi. Samkvæmt ákvæðinu skuli sérfræðingar og yfirlæknar sem lokið hafa viðbótarmenntun fá ti lteknar hækkanir til viðbótar við grunnröðun starfs . Á kvæðið sé bundið við lækna sem hafi verið ráðnir í slík störf , en eigi ekki við um starfsmann sem sinni launuðu starfi sérnámslæknis í undirsérgrein. 22 K jarasamningur kveð i skýrt á um að sérnámslæknar ra ð i st eins og almennir læknar. Í því fel i st meðal annars að viðbótarmenntun sé metin með öðrum hætti en hjá sérfræðilæknum og að sérstakt álag vegna helgunar sé e kki greitt. Þá sé óumdeilt að st arfsmaðurinn mun i ekki starfa eingöngu á Landspítala meðan á sé rnámi hennar st andi þar sem hluti námsins f ari fram erlendis á hennar eigin vegum. 23 Fullyrðingum stefnanda um að Landspítali hafi brotið gegn ákvæðum laga nr. 150/2020 er mótmælt sem órökstuddum og ósönnuðum. Jafnframt f alli það ekki undir lögsögu Félagsdóms að dæma um slíkt sakarefni , sbr. 26. gr. laga nr. 94/1986 . Niðurstaða 24 Mál þetta, sem lýtur að ágreiningi um skilning á kjarasamningi, á undir Félagsdóm s amkvæmt 3 . tölulið 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamnin ga opinberra starfsmanna. 25 Aðila greinir á um rétt tiltekins starfsmann s til launa samkvæmt kjarasamningi, það er annars vegar hvort greiða skuli starfsmanninum álag samkvæmt grein 3.3 í 6 kjarasamningi og hins vegar hvort hún eigi rétt til launaþreps vegna viðbótarmenntunar samkvæmt grein 3.2.2.2. 26 S tarfsmaðurinn starfaði sem sérfræðilæknir í lyflækningum hjá stefnda fram í maí 2025 og naut þá þeirra kjara sem viðurkenningarkr öfur stefnanda l úta að. Breyting varð á launum starfsmannsins þegar hún byrjaði sér nám í innkirtlalækningum , sem er undirsérgrein lyflækninga, og gerði nýjan ráðningarsamning við stefnda. Frá þeim tíma naut starfsmaðurinn sömu grunnröðunar og sérfræðilæknar, það er var í launaflokki 14, en fékk hvorki greitt fyrrgreint álag né laun a þrep vegna viðbótarmenntunar. 27 Fjallað er um þrígreinda röðun starfsheita lækna í launaflokka í grein 3.2.1 í kjarasamningi , en þau flokkast í almennan lækni, sérfræðilækni og yfirlækni. Fram kemur að , sem er skilgreindur sem , skuli vera í launaflokki 14. Gerð er nánari grein fyrir launaröðun, viðbótarlaunaflokkum og viðb ótarlaunaþrepum sérnámslækna og sérfræðilækna i fylgiskjali 1 við kjarasamninginn. 28 Leggja verður til grundvallar að starfsmaðurinn hafi hætt störfum sem sérfræðilæknir og starfað sem sérnámslæknir á Landspítalanum frá maí 2025 þegar nýr ráðningarsamningur tók gildi, en um starfið giltu meðal annars sérnámssamningur og starfslýsing sérnámslækna í undirsérgrein. Gögn málsins, þar með talið kjarasamning ur og almenn ar starfslýsing ar sérfræðilækna og sérnámslækna í undirsérgrein, bera með sér að umtalsverður munur sé á störfunum, einkum þar sem sérnámslæknir starfar undir handleiðslu sérfræðilæknis í sérgreininn i með það að markmiði að öðlast sams konar hæfni í viðkomandi sérgrein . 29 Í kjarasamningnum er, sem fyrr greinir, gerður skýr greinarmunur á launum sérfræðilækna og sérnámslækna. Þar er aftur á móti ekki að finna sérstök ákvæði um launakjör sérnámslækna sem hafa lokið sérfræðilæknispróf i , eins og á við um fyrrgreindan starfsmann. Áður hefur verið rakið að stefndi hafi engu að síður talið rétt að grunnröðun starfsmanns í slíkri stöðu skyldi vera sú sama og sérfræðilæknis , en að viðkomandi skyldi ekki njóta helgunarálags eða launaþreps vegna viðbótarmenntunar. Þessi ákvörðun um grunnröðun hafi verið ívilnandi að virtum kjarasamningi og geti ekki skapað starfsmanninum frekari réttindi. 30 Samkvæmt því sem rakið hefur verið er starfsmaðurinn nú sérnámslæknir í skilningi kjarasamnings og nýtur umsaminna launakjara á þeim grunni,. Greiðsla sérstaks álags samkvæmt grein 3.3 í kjarasamningi er bundin við sem sinna í starfi sínu verkefnum sem krefjast þess að þeir vinni eingöngu á viðkomandi stofnun . Þá tekur hækkun launaþreps vegna viðbótarmenntunar á grundvelli grein ar 3.2.2.2 - Ákvæðin ber að 7 skýra samkvæmt orðanna hljóðan og taka ekki til sérnámslækna sem starfa hjá stefnda. 31 Að öllu framangreindu virtu verður ekki fallist á að starfsmaðurinn, sem starfar nú sem s érnámslæknir, eigi rétt á greiðslu álags eða hækkun launaþreps samkvæmt kjarasamningsákvæðunum. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda. 32 Rétt þykir að málskostnaður milli aðila falli niður. Dómsorð: Stefndi, íslenska ríkið vegna Landspítala, er s ýkn af kröfum stefnanda, Læknafélags Íslands. Málskostnaður fellur niður.