Félagsdómur

Ágreiningur aðila laut því hvernig launahækkanir samkvæmt kjarasamningi þeirra skyldu reiknaðar 1. janúar 2026. ASÍ f.h. VR byggði á því að hækka bæri launataxta 1. janúar 2026 um 0,58%, en það samsvarar þeim kauptaxtaauka sem launa- og forsendunefnd hafði úrskurðað um í mars 2025. Félagsdómur komst að þeirri niðurstöðu að með kjarasamningnum hefðu aðilar samið með skýrum hætti um hvernig launabreytingum skyldi háttað, þar á meðal hvernig laun skyldu hækka 1. janúar 2026 og hvernig hækkun vegna kauptaxtaauka skyldi vera frá og með 1. apríl ár hvert. Ekki væri mælt fyrir um frekari hækkun launa 1. janúar 2026 að teknu tilliti til kauptaxtaaukans. Var SA því sýknað af kröfum ASÍ f.h. VR. Fallist var á gagnkröfu SA og viðurkennt að byrjunarlaun afgreiðslufólks í verslunum, samkvæmt kjarasamningi, væru frá og með 1. janúar 2026, 481.643 krónur á mánuði.

Ágreiningur aðila laut einkum að því hvort starfsmenn í vaktavinnu hjá Norðuráli ættu rétt á yfirvinnukaupi á tilteknum helgidögum og stórhátíðarkaupi á stórhátíðardögum á grundvelli kjarasamnings aðila. Stefndi krafðist sýknu og mótmælti kröfum stefnanda og hélt því fram að kjarasamningurinn gerði ráð fyrir sérstöku meðalvaktaálagi fyrir starfsmenn í vaktavinnu, þar sem starfsemi væri allan sólarhringinn alla daga ársins. Félagsdómur komst að þeirri niðurstöðu að stefndi hefði fært viðhlítandi sönnur fyrir venjubundinni framkvæmd á kjarasamningi aðila, sem nái aftur til aldamóta og hefði fram til þessa ekki sætt athugasemdum af hálfu stefnanda. Þá gangi sú túlkun sem stefndi hafi lagt til grundvallar ekki þvert á orðalag kjarasamningsins. Var stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.

Aðila greindi á um hvort ákvæði 18. kafla kjarasamnings þeirra, sem lýtur að starfslokum flugmanna, hefði verið breytt með bindandi hætti vorið 2020. Kröfur F voru reistar á því að slíkar breytingar hefðu verið gerðar og að ákvæðið gilti nú í tiltekinni mynd, en SA taldi þá útgáfu af ákvæðinu ekki hafa gildi sem kjarasamningur. Félagsdómur komst að þeirri niðurstöðu að kjarasamningsákvæðinu hefði ekki verið breytt með bindandi hætti og að framkvæmd I gæti ekki breytt því. Þar sem ákvæðið sem kröfur F væru reistar á gæti ekki talist hluti kjarasamnings félli úrlausn um þær utan valdsviðs Félagsdóms, sbr. 2. tölulið 1. mgr. 44. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. Var málinu því vísað frá Félagsdómi.

Ágreiningur aðila laut einkum að því hvort stefnda bæri að greiða starfsmönnum sínum laun þegar vinnu samkvæmt skipulögðu vinnufyrirkomulagi bæri upp á lögbundnum frídögum sem féllu á laugardaga eða sunnudaga, óháð því hvort vinnuframlag væri innt af hendi eða ekki. Félagsdómur komst að þeirri niðurstöðu að kröfur stefnanda ættu sér ekki stoð í kjarasamningi aðila. Þá gæti framkvæmd sem hefði skapast um greiðslur til starfsmanna, án tillits til kjarasamninga, þegar frídagar falla á virka daga ekki leitt til þess að fallast bæri á kröfur stefnanda. Var stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.

Ágreiningur aðila laut að því hvort stefndi hefði brotið gegn a-lið 4. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur með tilteknum skilaboð sem hann sendi starfsmanni sínum og með uppsögn á ráðningarsamningi hans. Félagsdómur féllst á kröfur stefnanda meðal annars með vísan til þess að umrædd skilaboð hefðu ótvírætt borið með sér að starfsmaðurinn myndi þurfa að láta af störfum hjá stefnda myndi hann ekki endurskoða ekki afstöðu sína um aðild að stéttarfélagi. Þá var stefnda gert að greiða sekt í ríkissjóð.

Ágreiningur aðila laut að launaflokksröðun A, tónlistarskólakennara, samkvæmt kjarasamningi aðila. K byggði á því að A ætti rétt á grunnröðun í launaflokk 137 og að samkvæmt greinum 1.3.1 og 1.3.3 í kjarasamningi ætti hún að fá viðbótarlaunaflokka vegna framhaldsmenntunar. Skyldi A því raðast í launaflokk 149 að teknu tilliti til 12 launaflokka vegna símenntunar, kennsluferils og launapotts. S mótmælti kröfum K og hélt því fram að réttur til viðbótarlauna vegna framhaldsmenntunar skapaðist ekki fyrr en starfsmaður hefði lokið þriggja ára grunnnámi á háskólastigi. Félagsdómur byggði á því að þar sem að A hefði raðast sem tónlistarskólakennari III á grundvelli burtfararprófs, sbr. skýringarákvæði við grein 1.3.1 í kjarasamningi aðila, ætti hún rétt á viðbótarlaunum samkvæmt grein 1.3.3 fyrir hvert fullt námsár eftir að því prófi hefði verið lokið. Þá væri ágreiningslaust að A hefði lokið fimm námsárum frá háskólum sem uppfylltu skilyrði greinarinnar. Var því fallist á kröfur stefnanda.